En temel yaşam kaynağımız olması nedeniyle su, hayatımızın en önemli parçası. Mevsim yaza dönünce bir de mevsim kurak gitmişse en büyük endişemiz musluklardan akacak su oluyor. Yaz aylarını bu açıdan sıkıntı yaşamadan geçiren Bursa, yaşanabilir kentlerin en önemli özelliklerinden biri olan “sağlıklı ve içilebilir su” açısından da şanslı.
BUSKİ Genel Müdürü İsmail Hakkı Çetinavcı, kurum açısından 2016 yılını değerlendirirken 2017’ye ilişkin de açıklamalarda bulundu.
Yaz ayları yaklaşırken en çok merak edilen konu barajlarda ne kadar suyumuzun olduğu oluyor. Bu anlamda Bursa’nın içme suyu potansiyeli nedir?
Bursa’nın içme suyu ihtiyacını karşılayan Doğancı ve Nilüfer barajlarındaki doluluk oranları, yüzleri güldüren, gönülleri rahatlatan seviyelerde. Bahar aylarıyla birlikte Uludağ’daki karların erimeye başlamasıyla birlikte dolan barajlar, bu yaz su sıkıntısı yaşanmamasını sağladı. Doğancı Barajı yüzde 90’lar, Nilüfer Barajı ise yüzde 90’ın üzerinde doluluk oranına sahip. Barajlara hiç su girişi olmaması ya da yağış olmaması durumunda bile Bursa’nın barajlardaki su rezervi 7 aylık ihtiyacı karşılayabilecek durumda.
Son yıllarda “Bursa’da su çeşmeden içilir” sloganıyla içme suyunun kalitesine yönelik çalışmalarınız var. Hala Bursa’da suyu çeşmeden içmeye devam etmeli miyiz?
Bu sorunuza içtenlikle “evet” diyorum. Üniversitelerimizden gelen bilim heyetlerinin yaptığı incelemeler sonucunda Türkiye’nin en temiz içme suyu havzasına Bursa’nın sahip olduğu belirlendi. İçme suyu havzalarında başlayan temiz su girişi, teknolojinin en son imkanları doğrultusunda Dobruca Arıtma Tesisi’nde arıtıldıktan sonra Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği yüksek kriterler bağlamında şehre veriliyor. En son teknolojik imkanlarla donatılan tesiste en üst düzeyde arıtması yapılan su, uluslararası akreditasyona sahip arıtma tesisinin laboratuvarında bakteriyolojik ve mikrobiyoljik analizlere tabi tutuluyor. Burada analize tabi tutulan su, yine arıtma tesisinin numune musluğunda 7 gün 24 saat boyunca gözetimde bulunduruluyor. Şehrin 30 ayrı noktasından alınan numunelerle de suyun bakteriyolojik ve mikrobiyolojik analizleri yapılıyor. Su ayrıca 3 ay, 6 ay, 1 yıllık periyotlarla kimyasal, ağır metal ve radyoaktif analizlere de tabi tutuluyor. BUSKİ’nin yanı sıra, İl Halk Sağlığı Müdürlüğü ve bağımsız meslek kuruluşlarınca da günlük olarak denetlenen su, “Bursa’da su çeşmeden içilir” gerçeğini bütün verileriyle ortaya koyuyor. Bursa bu yönüyle, çeşmeden akan suyun güvenle ve sağlıkla içilebildiği şehirlerin başında geliyor.

Bütünşehir Yasası, BUSKİ’ye ne gibi sorumluluklar yükledi? Bu kapsamda yeni katılan mahallelere ne gibi yatırımlar yaptınız?
Abone sayısı, hizmet ağı, işlem hacmi, yatırım büyüklüğü gibi kriterler bağlamında Türkiye’nin dördüncü büyük su ve kanalizasyon idaresi konumundaki Bursa Büyükşehir Belediyesi BUSKİ Genel Müdürlüğü, 30 Mart 2014’te gerçekleştirilen yerel seçimler sonrası yürürlüğe giren Bütünşehir Yasası kapsamında sorumluluk sahasına dahil olan 10 yeni ilçede yatırım hamlesi başlattı. Yasayla birlikte Bursa’nın 17 ilçesinin tamamından sorumlu hale geldik. Yasa öncesi 7 merkez ilçeyle sınırlı olan görev sahamız 30 Mart 2014 tarihinden itibaren 10 yeni ilçenin de katılmasıyla Bursa’nın tamamını kapsar hale geldi. Büyükşehir Belediyemizin yol göstericiliği ve öncülüğünde Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu, Gemlik ve Mudanya’da gerçekleştirdiğimiz başarılı çalışmalarımızı aynı şevk ve heyecanla hizmet alanımıza dahil olan İznik, Orhangazi, Yenişehir, İnegöl, Karacabey, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Büyükorhan, Keles ve Harmancık’ta da sürdürüyoruz. Lokal yatırımlarla acil çözüm bekleyen ilçelerde altyapı çalışmaları gerçekleştirdik. Bu kapsamda İznik’te 155 kilometrelik içme suyu, 2 kilometrelik kanalizasyon hattı, Orhangazi’de 163 kilometrelik içme suyu, 9 kilometrelik kanalizasyon hattı, Yenişehir’de 358 kilometrelik içme suyu, 11 kilometrelik kanalizasyon hattı, İnegöl’de 185 kilometrelik içme suyu, 346 kilometrelik kanalizasyon hattı, 180 kilometrelik yağmur suyu hattı, Karacabey’de 437 kilometrelik içme suyu, 220 kilometrelik kanalizasyon hattı, 112 kilometrelik yağmur suyu hattı, Mustafakemalpaşa’da 600 kilometrelik içme suyu, 8 kilometrelik kanalizasyon hattı, Orhaneli’de 235 kilometrelik içme suyu hattı, 26 kilometrelik kanalizasyon hattı, Büyükorhan’da 3 kilometrelik kanalizasyon hattı, Keles’te 130 kilometrelik içme suyu hattı, 3 kilometrelik kanalizasyon hattını hizmete sunduk.
Sudaki kayıp kaçak oranı nedir? Bu konuda ne gibi önlemler aldınız, belli bir hedefiniz var mı bununla ilgili?
Sağlıklı ve kesintisiz su temininde gerçekleştirdiği yatırımlarla “Bursa’da su çeşmeden içilir” anlayışını hakim kılan Büyükşehir Belediyesi BUSKİ Genel Müdürlüğü, kayıp kaçak su ile mücadelede de büyük başarı elde etti. Şunu içtenliğimle söylemeliyim ki BUSKİ, sudaki kayıp kaçakla mücadelede sergilediği başarıyla, Türkiye’deki su ve kanalizasyon idareleri arasında en ön konumda bulunuyor. İçme suyu hatlarındaki rehabilitasyon neticesinde Bursa merkezdeki sudaki kayıp kaçak oranını yüzde 23’ler seviyesine geriletme başarısı gösterdik. Bu oran, BUSKİ’nin Avrupa standartlarına ulaştığını da gösteriyor. Bursa merkezde yakaladığımız bu başarıyı sorumluluk alanımıza giren diğer şehirlerde de gerçekleştirebilmek en büyük hedefimiz. Bununla ilgili ilçelerdeki içme suyu hatlarını yenileme çalışması başlattık. Su ve kanalizasyon idarelerinin en büyük başarı kriterleri arasında yer alan sudaki kayıp kaçakla mücadelede merkezde elde ettiğimiz başarıyı Bursa’nın tamamına yaymayı amaçlıyoruz. Kayıp oranlarını minimize ederek, kesintisiz ve sağlıklı su teminindeki hizmet performansımızı sürekli kılabilmek diğer bir hedefimizi oluşturuyor.
Bursa, bir sanayi kenti. Haliyle atık sular ve yarattıkları kirlilik de yılların önemli sorunları arasında. Atık sular ve arıtma tesisleriyle ilgili neler yapıldı?
Büyükşehir Belediyesi’nin, “Yaşanılmasından mutluluk duyulan sağlıklı şehir Bursa” hedefi kapsamında çevre yatırımlarına hız verdik. Doğu Atık Su Arıtma Tesisi ile Batı Atık Su Arıtma Tesisi’ne ilaveten yaklaşık 120 milyon TL’lik yatırımla 6 yeni arıtma tesisi daha inşa ediyoruz. Gemlik, Mudanya, Kurşunlu, Küçükkumla, Akçalar ve Nilüfer atık su arıtma tesislerinin yapım anlaşmaları imzalandı. Çok yakında sahaya ineceğiz. Bununla birlikte 12 milyon TL’lik yatırım bedeliyle yapımını tamamladığımız Samanlı Kolektörü, Doğu Atıksu Arıtma Tesisi ile Vakıfköy arasında kalan Millet, Samanlı, Kumlukalan, İsabey, Demetevler, Değirmenönü, Karapınar, Yenidoğan, Şirinevler, Arabayatağı, Çınarönü, Demirtaş ve İsmetiye mahallelerinden Nilüfer Deresi’ne akan atık suyun Doğu Atık Su Arıtma Tesisi’ne getirilmesini sağlıyor. Samanlı Kolektörü, Uludağ'ın güney yamaçlarındaki Aras Suyu'ndan doğan ve yaklaşık 105 kilometrelik güzergah sonrası Karacabey Boğazı’ndan Marmara Denizi’ne dökülen Bursa’nın en önemli hayat damarı Nilüfer Deresi’nin temiz akması hedefinde atılan büyük bir adımı ifade ediyor. Bununla birlikte şehrin batı bölgesine yapılacak olan Akçalar Atık Su Arıtma Tesisi ve Badırga Atık Su Arıtma Tesisi ile de Dürdane’den başlayıp Geçit’e kadar uzanan yaklaşık 70 kilometrelik güzergah boyunca konuşlanmış bulunan sanayi tesisleri ile yerleşim birimlerinin atık sularının arıtılarak, Nilüfer Deresi’nin tümüyle temiz akması sağlanacak. Arıtma tesislerinin yapım anlaşması, Bursa Büyükşehir Belediyesi, Buski Genel Müdürlüğü ve yüklenici firma arasında yakın geçmişte imzalandı. Yaklaşık 150 milyon TL’lik yatırım paketiyle hayata geçirilen projeler dahilinde Nilüfer Deresi yaklaşık 1 yıllık süreçte tamamen kirlilikten arındırılmış olacak. Gemlik Körfezi’nin atık sulardan kaynaklanan kirliliğinin önüne geçecek olan ve bünyesinde Mudanya, Güzelyalı, Altıntaş, Kurşunlu, Gemsaz, Küçükkumla, Büyükkumla ve Karacaali’de terfi istasyonları, 81.2 kilometre yağmursuyu ve kanalizasyon hattı, Küçükkumla, Gemlik Karsak, Kurşunlu ve Mudanya’ya 4 adet arıtma tesisi ve 2 adet derin deniz deşarj sistemi bulunan yaklaşık 140 milyon TL’lik yatırımla da Gemlik Körfezi’ni kirlilikten arındırmış olacağız. İki yıl önce sorumluluk alanımıza giren 10 ilçemizde de atık su arıtma tesislerinin yapımıyla ilgili projelerimiz devam ediyor. Büyükşehir Belediyemizin vizyonuyla “sağlıklı şehir Bursa” yolundaki çevre yatırımlarımızı, bugüne değin olduğu gibi bundan sonraki süreçte de artan tempoyla sürdüreceğiz. Yaptığımız gayretli çalışmalar neticesinde Bursa merkezde kanalizasyon ve yağmursuyu yeraltı hatları yüzde 100 olarak birbirinden ayrılmış durumdadır.

Bursa, geçmişte sel felaketleriyle gündeme geldi. Bu konuda ne gibi yatırımlar yapıldı?
Metrekareye düşen yağış miktarında ortalamanın çok üzerindeki olağanüstü oranları işaret eden artışların yaşandığı durumlarda, dünyanın en gelişmiş altyapısına sahip ülkelerinde bile zaman zaman sel hadiselerine tanık oluyoruz. Yakın geçmişte Amerika Birleşik Devletleri’nde, İngiltere’de, Fransa’da, Almanya’da, Polonya’daki sel baskınları bunun en açık kanıtı. Kaldı ki Bursa, sahip olduğu altyapı ağı anlamında, gelişmiş pek çok Avrupa şehriyle yarışabilecek düzeyde. Geçmişte Bursa’mızda da ortalamanın çok çok üzerindeki yağışlara bağlı olarak yaşanan ancak çok şükür ki acıyla hatırlanacak felaketlere yol açmayan, maddi hasarla atlatılan bazı sel hadiselerine tanık olundu. Bursa’yı geleceğe taşıyacak projelere imzasını atan Büyükşehir Belediyemizin vizyonuyla BUSKİ olarak su baskınlarına karşı tedbirlerimizi almış durumdayız. Son 5 yılda 2 bin 650 kilometre içme suyu hattı, 1000 kilometrelik kanalizasyon hattı, 500 kilometre yağmursuyu hattı imalatı gerçekleştirildi. Derelerimiz ıslah edildi. Yağmur suyu hatları ve kanalizasyon hatları birbirinden ayrıldı. Böylelikle derelere akan kanalizasyon atıkları merkezi arıtma sistemine dahil edildi. Altyapı hizmetlerinde olduğu gibi dere ıslahlarında da Bursa’nın geleceğine damgasını vurmaya aday çok önemli hizmetlere imza atıyoruz. Olası sel baskınlarına karşı her türlü önlemi almış bulunmaktayız.
Son dönemde büyük çapta su kesintileri gündemde. Altyapı çalışmalarında geldiğiniz nokta nedir? Daha ne gibi çalışmalar yapılacak?
“Büyük çapta su kesintileri…” diye dillendirdiğiniz söylem, öyle sanıyorum ki geçen mayıs ayında kesintisiz ve sağlıklı içme suyu temininde altyapı yenileme ve teknik uygulamaları kapsayan çalışmalarımız dahilinde zorunlu olarak gittiğimiz iki günlük kesintiyi içermekteydi. Çeşmeden akan suyun içilebildiği şehirlerin başında gelen Bursa, bu özelliğini, BUSKİ’nin içme suyunu daha nitelikli, sağlıklı ve kaliteli teminine yönelik gerçekleştirdiği çalışmalara borçludur. İçme suyuna yönelik orta ve uzun vadedeki çalışmalarımızı tamamladık. Bursa’nın 2040 yılına kadar su ihtiyacını karşılayacak plan ve projelerimiz hazır durumda. Şehrimizin halen su ihtiyacını karşılayan Doğancı ve Nilüfer barajları, Bursa’nın su ihtiyacını yaklaşık 2020’ye kadar karşılayabilecek düzeyde. Yapımı, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından gerçekleştirilen Çınarcık Barajı, 2022’den itibaren Doğancı ve Nilüfer barajlarıyla birlikte Bursa’nın içme suyu ihtiyacının karşılanmasında hizmet vermeye başlayacak. Çınarcık Barajı’nın devreye girmesiyle 2040 yılına kadar Bursa’nın su ihtiyacı da karşılanmış olacak.
2016 yılında BUSKİ’nin yatırım bütçesi nedir? 2017’ye kadar yapılacak ne gibi çalışmalar var?
“Sağlıklı şehir Bursa” hedefine giden yolda, altyapı çalışmalarımıza bundan önceki yıllarda olduğu gibi 2016’da da artan bir ivmeyle devam ediyoruz. Büyükşehir Belediyemizin Meclis Toplantısı’nda 2016 yılı bütçemiz, 1 milyar 50 milyon TL olarak belirlendi. Yatırım ağırlıklı bütçemiz kapsamında sağlıklı ve kesintisiz içme suyu temininden kanal hizmetlerine, arıtma tesisleri yapımından çevre yatırımlarına kadar Bursa’nın geleceğine damgasını vuracak çok önemli altyapı hizmetleri gerçekleştiriyoruz. Altyapı hizmetlerinde Bursa örnek alınan bir konuma ulaştı. Ulaşılan bu konumu 2017’de ve gelecek yıllarda daha da ilerilere taşımanın gayretinde olacağız.

2017 için hedef ve stratejiler belirlediniz mi? Kısaca onlardan da bahsedebilir misiniz?
Kurumları da yaşayan organizmalar olarak kabul edersek, gelişim ve ilerleme her kurumun sahip olması gereken iki ana unsuru oluşturuyor. Bu kapsamda 2017’ye ilişkin hedef ve stratejilerimizi de belirlemiş durumdayız. Düzenli aralıklarla bir araya geldiğimiz daire başkanlarımızla, hizmetin en iyisini sunma bağlamında strateji toplantıları gerçekleştiriyoruz. Gerek 2016 gerekse 2017 için ağırlıklı olarak, sorumluluk sahamıza iki yıl önce katılan 10 yeni ilçenin altyapı sorunlarını çözümüne yönelik projeler geliştiriyoruz. Bu projelerin pek çoğunu hayata geçirdik. Planlama ve proje uygulamalarımızın yanı sıra, pek çok ilçemizde saha çalışmalarımız devam ediyor.
Son olarak eklemek istedikleriniz…
Bu röportaj vesilesiyle size teşekkürlerimi sunuyorum. BUSKİ, Büyükşehir Belediyemizin vizyonuyla ve kamu kurumu olmanın verdiği sorumluluk bilinciyle ve de hizmetin en iyisini sunabilmenin gayretiyle çalışmalarına artan tempoyla devam edecektir.